TIN24
ग्रामीण शेत रस्त्यांच्या शासननिर्णयाची अंमलबजावणी सुरू: जिल्हास्तरावर समित्या सक्रिय, शेतकऱ्यांकडून सकारात्मक प्रतिसाद..
सप्टेंबर ७, २०२५
संपादक: अमित अल्हाट
महाराष्ट्र शासनाच्या २९ ऑगस्ट २०२५ रोजी जारी केलेल्या शेत रस्त्यांच्या कायदेशीर ओळखीच्या महत्त्वाच्या निर्णयाची अंमलबजावणी आता वेग घेत आहे. राज्यभरातील जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अध्यक्षतेखालील समित्या कार्यरत झाल्या असून, ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांकडून या निर्णयाचे जोरदार स्वागत होत आहे. या निर्णयामुळे शेतमार्गांवरील अतिक्रमण, नकाशेतील त्रुटी आणि वाद यावर प्रभावी तोडगा निघेल, अशी अपेक्षा आहे.
निर्णयाची अंमलबजावणी: पहिल्या टप्प्यात शिवार फेरी सुरू
शासननिर्णयानुसार, प्रत्येक गावात ‘शिवार फेरी’ प्रक्रियेचा आरंभ झाला आहे. ग्रामसेवक, तलाठी, कोतवाल आणि स्थानिक शेतकऱ्यांच्या सहभागाने शिवारातील रस्त्यांची प्रत्यक्ष पाहणी केली जात आहे. पुणे, नाशिक आणि नागपूर जिल्ह्यांतून पहिल्या आठवड्यातच प्रपत्र-१ आणि प्रपत्र-२ अंतर्गत सुमारे ५०० गावांमध्ये याद्या तयार झाल्या आहेत. या याद्या ग्रामसभेत मांडल्या जात असून, तहसीलदारांकडे पाठवण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.
या फेरीदरम्यान, नकाशावर नसलेल्या पण वापरात असलेल्या वहिवाटी रस्त्यांची नोंद घेतली जात आहे. शेतकऱ्यांनी सांगितल्याप्रमाणे, यामुळे अनेक वर्षांपासून चाललेले शेत हद्दीचे वाद सोडवले जाणार आहेत. उदाहरणार्थ, सातारा जिल्ह्यातील एका गावात शिवार फेरीनंतर १० किलोमीटर रस्त्यांची नोंद प्रक्रियेत आली आहे.
भूमी अभिलेख विभागाची भूमिका: डिजिटल सीमांकन आणि युनिकोड प्रणाली
भूमी अभिलेख विभागाने आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून डिजिटल नकाशे आणि जिओ-रेफरन्सिंगद्वारे सीमांकन सुरू केले आहे. प्रत्येक रस्त्याला युनिकोड देण्याची प्रक्रिया सुरू असून, जिल्हा कोड-तालुका कोड-गाव कोड-अनुक्रमांक-रस्ता प्रकार (ए, बी, सी) अशा स्वरूपात हे कोड तयार होत आहेत. ‘गाव नमुना नंबर एक-फ’ ही नवीन नोंदवही तयार करण्यात आली असून, यात रस्त्याची रुंदी, दिशा, अतिक्रमणाची स्थिती याची माहिती एकत्रित केली जात आहे.
शुल्कमुक्त या सीमांकनामुळे शेतकऱ्यांवर कोणताही आर्थिक भार पडत नाही. कोल्हापूर जिल्ह्यातील प्राथमिक अहवालानुसार, २०० हून अधिक रस्त्यांचे सीमांकन पूर्ण झाले असून, त्यांना बाउंड्री पिलर्स उभारले गेले आहेत.
अतिक्रमण काढण्याची प्रक्रिया: कायदेशीर नोटिसा आणि सुनावण्या
निर्णयातील अतिक्रमण काढण्याच्या प्रक्रियेत तहसीलदार मामलेदार न्यायालय अधिनियम १९०६ च्या कलम ५ अंतर्गत नोटिसा दिल्या जात आहेत. नैसर्गिक न्यायाचे तत्त्व पाळून आरोपींना सुनावणीची संधी दिली जाते. साक्षीदारांच्या जबाबानंतर आदेश जारी होतात. अमरावती विभागात पहिल्या सुनावण्या झाल्या असून, ५० हून अधिक प्रकरणांमध्ये अतिक्रमण काढण्याचे आदेश मिळाले आहेत. पोलीस बंदोबस्ताची तरतूद असल्याने प्रक्रिया शांततेने चालू आहे.
या प्रक्रियेमुळे शेतकऱ्यांना न्याय मिळत असल्याचे मत व्यक्त होत आहे. एका शेतकऱ्याने सांगितले, “आता आमचे शेतमार्ग सुरक्षित होणार, यांत्रिक शेतीसाठी चांगले रस्ते मिळतील.”
समित्यांचा समन्वय आणि जनजागृती मोहिमा
जिल्हास्तरावर जिल्हाधिकारी आणि तालुकास्तरावर उपविभागीय अधिकाऱ्यांच्या समित्या सक्रिय आहेत. महसूल, भूमी अभिलेख, पोलिस, जिल्हा परिषद यांच्यात समन्वय साधला जात आहे. जनजागृतीसाठी ग्रामपंचायतींमार्फत मोहिमा राबवल्या जात आहेत. रेडिओ, टिव्ही आणि सोशल मीडियाद्वारे माहिती दिली जात आहे.
महसूलमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी सांगितले, “हा निर्णय शेतकऱ्यांच्या हिताचा आहे. राज्यभर अंमलबजावणी तीव्र करू.” शेतकरी संघटनांकडूनही सकारात्मक प्रतिसाद मिळत आहे. महाराष्ट्र राज्य शेतकरी संघटनेने हा निर्णय स्वागतार्ह असल्याचे म्हटले आहे.
अपेक्षित फायदे आणि आव्हाने
या निर्णयामुळे ग्रामीण विकासाला चालना मिळेल, शेती उत्पादकता वाढेल आणि वाद कमी होतील. मात्र, काही भागांत अतिक्रमण काढण्यात अडचणी येऊ शकतात, ज्यासाठी समित्या सतर्क आहेत. सप्टेंबरअखेरपर्यंत ३० टक्के गावांमध्ये प्रक्रिया पूर्ण होण्याची शक्यता आहे.
हा शासननिर्णय ग्रामीण महाराष्ट्राच्या प्रगतीसाठी महत्वाचा ठरेल, असा विश्वास आहे.
Author: The India News 24
TIN24 (The India News 24) The India News 24 (TIN24) is a Mumbai-based news Digital Media focusing on breaking news, local and regional issues in India, with content primarily in Marathi. It was established with an X (Twitter) presence since July 2022. Owner & News Editor: Amit Alhat Education: BA in Mass Communication Journalism (Graduate) Experience: 12 years in journalism Platforms: - Website: https://theindianews24.in - X (Twitter): https://x.com/the_indianews24 - YouTube: https://www.youtube.com/@theindianews247 - Instagram: https://www.instagram.com/theindianews_24
